8 januari 2018

Waddenzee

Hoofdopgave voor de majeure opgave Waddenzee is herstel van een evenwichtig voedselweb. Dit vereist het ontwikkelen van gevarieerde bodemstructuren in de vorm van een mozaïek van hard zand, slik, schelpenbanken en veenpakketten.

Voor de Waddenzee bestaat het voedselweb uit primaire producenten zoals algen en ongewervelde dieren (schelpdieren, krabben, kreeften e.d.), biobouwers (mosselen, oesters e.d.), consumenten en grote zeezoogdieren (toppredatoren). In de huidige situatie overheersen de garnalen en strandkrabben, terwijl het met de primaire producenten niet goed gaat en veel toppredatoren ontbreken. Ook is er onvoldoende hard substraat op de zeebodem om golven te remmen en zo een schuilplaats te bieden voor kleine organismen en jonge vis.

Insteek
De Waddenzee kent droogvallende delen, diepe geulen en gesloten gebieden. Ieder gebied behoeft een eigen aanpak. In de droogvallende delen gaat het om het versnellen van het herstel met biobouwers in combinatie met het verruwen van bodemstructuren en de zorg voor een goede milieukwaliteit. Voor de geulen staat het wegnemen van bedreigingen en het stimuleren van een visserij van Werelderfgoedklasse centraal met een rol voor de sector in het beheer. Voor de gesloten gebieden gaat het om een ‘leren door doen’-benadering voor natuurherstel.

Programmeerlijnen
Voor de majeure opgave ‘Waddenzee’ bevat het investeringskader de volgende programmeerlijnen
1. Completer voedselweb
2. Verduurzaming visserijsector
3. Optimaliseren schakelfunctie Waddenzee voor vis en vogels
4. Wegnemen externe bedreigingen
5. Onderzoeksprogramma Waddenzee

Projecten en programma’s
Binnen de programmeerlijnen zijn inmiddels meerdere projecten en programma’s in beeld gebracht. De voortgang wordt per initiatief met de volgende iconen aangegeven:

 Waddentools-habitatdiversiteit
Het ecosysteem en de voedselketen in de Waddenzee is door uiteenlopende oorzaken aangetast. Het project Waddentools-habitatdiversiteit gaat onderzoek wat er nodig is voor herstel van de Waddenzeebodem.  De kosten van het onderzoek, dat plaatsvindt op initiatief van Vereniging Natuurmonumenten, zijn bijna € 6,5 miljoen. Het Waddenfonds draagt ruim € 4 miljoen bij. Lees verder >

 Waddentools-Swimway
Swimway richt zich op herstel- en verbeteringsmaatregelen voor de visstand van de Waddenzee. Het project omvat een viertal deelprojecten elk gericht op soorten vis in specifieke habitats en een integrerende overkoepelende analyse om per soort vis te bepalen wat verschillende beheermaatregelen kunnen bijdragen aan het voorkomen van de soort in de Waddenzee. Het project Swimway sluit aan op de kansen voor het verbeteren van de schakelfunctie in vogel- en vistrekroutes en de doelstellingen en beoogde maatregelen die voor de majeure IKW-opgave Waddenzee zijn opgesteld: het realiseren van niet-beviste gebieden in de Waddenzee, herstel van de visbestanden door een combinatie van onderzoek naar de oorzaken van de achteruitgang en het treffen van verbetermaatregelen en herstel van de kinderkamerfunctie voor vis.

 Wij & Wadvogels
Dit programma betreft een reeks fysieke uitvoeringsprojecten gericht op positieve effecten op de vogelpopulatie, (vogel)recreanten en ondernemers in het Waddengebied. Doel is de trek- en broedvogels van de Waddenzee beter te voorzien in zowel hun voedselvoorziening, geschikte broedgebieden als leefomgeving. Aan het initiatief zijn ook educatieve maatregelen gekoppeld en is er oog voor het ondersteunen van vrijwilligers om recreanten zorgvuldig te laten omgaan met de leefomstandigheden van vogels. Het is de bedoeling het project te combineren met de uitvoering van het in opdracht van de overheden ontwikkelde Actieplan Broedvogels. Het programma borduurt voort op het programma ‘Rust voor Vogels, Ruimte voor Mensen’.

Opgaveteam
Het opgaveteam voor de majeure opgave ‘Waddenzee’ bestaat uit de volgende leden:
– Albert Reitsema (vz.), a.reitsema@fryslan.frl
– Matthijs Buurman, m.buurman@provinciegroningen.nl
– Frans Bethe, bethef@noord-holland.nl
– Meinte Engelmoer  m.engelmoer@fryslan.frl
– Hans van Hilten, hans.vanhilten@waddenfonds.nl