8 januari 2018

Vitale Kust en Afsluitdijk

Voedsel, veiligheid en natuur zijn bouwstenen voor een vitale kust. Kansen liggen met name in het ontwikkelen van een Waddenvoedselcultuur, innovatieve kustontwikkeling en ecologische verbindingen tussen zee en achterland.

Er zijn meerdere invalshoeken om de kustveiligheid waar nodig te verbeteren, bijvoorbeeld door het combineren van kustverdediging met natuurontwikkeling. Het herstel van ecologische verbindingen tussen de Waddenzee met het achterland is eveneens van belang voor een vitale kust.

Insteek
Een integrale benadering kan een extra impuls geven voor de regionale economie, de ecologische kwaliteit en daarmee de vitaliteit van het kustgebied. Het gaat hier dus voornamelijk om integrale projecten die de kustzone vitaler maken. Daarbij gaat het om verzachting van de randen van het Wad, waaronder kwelderontwikkeling en –herstel. Verder biedt het creëren van een brakwater getijdengebied op de grens van zoet en zout kansen voor zowel een rijkere natuur als nieuwe mogelijkheden voor natuurinclusieve landbouw. Recreatie en toerisme is een economische drager langs de kust. Projecten die in een gebied samenhang creëren zijn mogelijk interessant voor ondersteuning.

Programmeerlijnen
Binnen de programmeerlijnen zijn inmiddels meerdere projecten en programma’s in beeld gebracht. De voortgang wordt per initiatief met de volgende iconen aangegeven:

Voor de majeure opgave ‘Vitale Kust en Afsluitdijk’ bevat het investeringskader de volgende programmeerlijnen:

  1. Ontwikkelen van een samenhangende kust
    2. Versterking c.q. herstel van ecologische verbindingen tussen Wad en achterland
  2. Stimuleren van zilte landbouw

Projecten en programma’s 2018
Voor 2018 zijn binnen de programmeerlijnen de volgende initiatieven in beeld:

 Sud Ie (fase 3)
In het gebied tussen Dokkum en het Lauwersmeer wordt al enkele jaren gewerkt aan de uitvoering van een integraal gebiedsontwikkeling. De afgelopen jaren is al veel geïnvesteerd in natuur en landschap. Ter afronding van het project is een ontwikkelingsplan voor onder meer Dokkum opgesteld en worden de eeuwenoude verbindingen met de voormalige Lauwerszee hersteld en toeristisch ontwikkeld. Het project brengt samenhang in het Lauwersmeergebied zodat er meer te beleven is en het herhalingsbezoek wordt gestimuleerd.

 Ruim baan voor vissen 2.0
Centraal hierin staat het optimaliseren van het rendement van eerder gedane investeringen in vismigratievoorzieningen door het verbeteren van de inrichting van het kustachterland als paai-, opgroei- en doortrekgebied voor trekvissen. Specifieke aandacht zal uitgaan naar zowel meer geleidelijke zoet-zoutovergangen als brakwatergebieden. Tevens worden maatregelen getroffen voor versterking van de sportvisserij.

 Gebiedsontwikkeling Kornwerderzand
Door de gebiedsontwikkeling Kornwerderzand wordt de laatste onmisbare schakel in het totaalprogramma De Nieuwe Afsluitdijk afgerond. Een brede regio heeft de ambitie de sluis en vaarweg te verbreden en de verkeersbruggen te vervangen. Hierdoor ontstaat een verbeterde ontsluiting van toeristische trekpleister Kornwerderzand. Dankzij deze ingrepen worden attracties als het Kazemattenmuseum, de Vismigratierivier uitstekend bereikbaar, niet in de laatste plaats door het in ere herstellen van de (cultuur)historische Noord-Zuid en Oost-West verbindingen.

 Ontwikkelingsprogramma Harlingen
Grote projecten als de Gebiedsontwikkeling N31 en Willemshaven brengen nieuwe impulsen met zich mee die de betekenis van Harlingen voor de omgeving en het Waddengebied als geheel versterken. Er is een programma in ontwikkeling om de samenhang in de deelprojecten te duiden. Voor 2018 staan er plannen op stapel voor onder meer een zaagtandsteiger, Westerzeedijk en de verdere ontwikkeling van de Willemshaven.

 Living Lab Duurzame Energie
Het programma De Nieuwe Afsluitdijk heeft de ontwikkeling van innovaties op het gebied van Duurzame ontwikkeling gestimuleerd. De inbedding van die technieken in een complexe omgeving als de Afsluitdijk en het Wad is een leerproces voor de ontwikkelende partijen. Partijen kunnen door het delen van die kennis sneller ontwikkelen. Ook voor het (hoger) onderwijs ontstaan er interessante kennisvragen en cases. Onderwijsinstellingen willen daarom graag participeren. Vanuit die optiek transformeert de huidige kraamkamer naar een living lab op het gebied van duurzame energie, waarbinnen innovaties worden ontwikkeld zoals Osmose, Getijden, Off Grid’-technieken, Solaroad, Onderwater Kites en drijvende zonnepanelen voor groot water.

 Verzilting
In 2018 wordt met de nu reeds bekende projectinitiatieven zoals SalFar, Zoet-Zout Knooppunt, Waddenacademie/VHL en het initiatief van PRW nabij het Lauwersmeergebied, gewerkt aan een compleet uitvoeringsprogramma voor de kustzone dat zich richt op toenemende verzilting en de effecten daarvan op o.a. de landbouw. Ook wordt onderzocht hoe de processen om de verzilting concreet aan te pakken -al dan niet middels pilots- kunnen worden versneld.

Na 2018
Voor na 2018 zijn diverse initiatieven in beeld, waaronder Holwerd aan Zee. Dit project beoogt de leefbaarheid van Holwerd en Noordoost Fryslân, de beleving van het Werelderfgoed en de natuur een impuls te geven door weer een verbinding te leggen tussen Holwerd en de Waddenzee.

Voor ‘Gebiedsontwikkeling Wadden & Duinen’ kan in 2018 eveneens voorbereidend werk worden gedaan, net als voor de Gebiedsontwikkeling Noordpolderzijl en de ‘Gebiedsontwikkeling/programma Lauwersmeer’.

In 2018 wordt verder een planuitwerking gemaakt voor het gebied tussen Harlingen, Kornwerderzand en Makkum, waarbij via integrale gebiedsgerichte aanpak aansluiting wordt gezocht bij onder meer de toeristisch-recreatieve ontwikkeling op de Afsluitdijk. Ook wordt een begin gemaakt met de pilot Vitale Wadden dat partijen die actief zijn in de Friese Waddenkust wil verbinden tot het ‘Samenwerkingsverband Vitale Waddenkust’.

Opgaveteam
Het opgaveteam bestaat uit de volgende leden:
Tjalling Dijkstra (vz), zenitbgo@gmail.com
– Matthijs Buurman, m.buurman@provinciegroningen.nl
– Tineke Cazemier, z.r.cazemier@fryslan.frl
– Frans Bethe, bethef@noord-holland.nl