8 januari 2018

Eems-Dollardgebied in balans

De uitdaging voor de Eems-Dollard en het aanliggende kustgebied met zeehavens en bedrijventerreinen ligt zowel op ecologisch als economisch terrein. De inzet richt zich op het realiseren van een gezond en veerkrachtig systeem, dat voldoende ruimte biedt voor een duurzame (door)ontwikkeling van havens en bedrijventerreinen.

De ecologische opgaven betreffen in het bijzonder de noodzaak tot een ingrijpende verbetering van het watersysteem. Er is nu ernstige vertroebeling van het water door te veel slib erin. Daarnaast zijn er te weinig geleidelijke overgangen tussen land en water. Daarnaast biedt het vergroenen van het industriecluster in het Eems-Dollardgebied economische kansen.

Insteek
Op economisch terrein biedt met name het vergroenen van het industriecluster in het Eems-Dollardgebied kansen. De inzet richt zich op het realiseren van een gezond en veerkrachtig systeem, dat voldoende ruimte biedt voor een duurzame (door)ontwikkeling van havens en bedrijventerreinen. De ecologische opgaven betreffen in het bijzonder de noodzaak tot een ingrijpende verbetering van het watersysteem. Door een te veel aan slib is er momenteel namelijk sprake van ernstige vertroebeling van het water. Daarnaast zijn er te weinig geleidelijke overgangen tussen land en water. Met de uitvoering van het adaptief programma Eems-Dollard 2050 kan het gebied zich ontwikkelen tot een robuust ecologisch systeem met waardevolle habitats. Dit draagt in belangrijke mate bij aan de verbetering van de ecologie van de Wadden als geheel.

Programmeerlijnen
Voor de majeure opgave ‘Eems-Dollardgebied in balans’ bevat het investeringskader drie programmeerlijnen:
1. Creëren van estuariëne overgangszones en zoet-zoutverbinding
2. Onttrekken van slib
3. Vergroening van de chemie

Projecten en programma’s 2018
Binnen de programmeerlijnen zijn voor 2018 inmiddels de volgende projecten en programma’s in beeld gebracht:

Kustontwikkeling Delfzijl-Oterdum-Termunten
Met de realisatie van het eerste deel van de Groote Polder bij Termunten door Groninger Landschap ontstaat de mogelijkheid om een robuuste overgangszone te creëren. Daarbij wordt een zoet-zoutverbinding en vismigratie gerealiseerd in combinatie met het omleggen van het spui en de ontwikkeling van een recreatiesluis. Hierdoor verbetert ook de leefbaarheid in het centrum van Delfzijl.

Ophogen landbouwgronden
Vanuit het programma Eems-Dollard 2050 wordt naast de eerste pilots voor het nuttig toepassen van slib, gewerkt aan grootschaliger toepassing c.q. ophoging van landbouwgronden. Een groot deel van het uit het systeem te halen sediment kan verwerkt worden in dijken en voor het ophogen van landbouwgronden. Voor de dijkenbouw is de pilot kleirijperij in combinatie met Groene Dollarddijk ingezet. Voor het ophogen van landbouwgronden wordt een pilot ontwikkeld onder leiding van Waterschap Hunze & Aa’s. Laag gelegen graslanden, waar vaak sprake is van veenoxidatie door bemaling, worden zo opgewaardeerd tot hoogwaardige akkerbouwgebieden.

Programma vergroening chemie
Met het oog op de vergroening van de chemie zijn inmiddels vanuit een consortium verschillende projectgroepen geïnitieerd. Voor 2018 is voorzien dat de volgende projecten uitvoeringsgereed worden gemaakt: Waterstof backbone, Demo waterelektrolyse voor Groene waterstofproductie in de Eemsdelta, Demo groene grondstoffen voor biomethanolproductie, Van CO2 naar groene grondstoffen door middel van grootschalige algenteelt, en Restwarmte-integratie op het ChemiePark.

Waterstof backbone
Het resultaat van dit pilotproject is een leidingsysteem van ca. 1,5 km dat een aantal partijen aan elkaar verbindt om waterstof op een veilige wijze in te voeden, te transporteren en af te voeren. Dit leidt ertoe dat er minder aardgas wordt gebuikt in het chemiecluster en waterstof hoogwaardig gebruikt wordt.

Demo waterelektrolyse voor Groene waterstofproductie in de Eemsdelta
Het project resulteert in een 20 tot 30 MW elektrolysefabriek (pilot) en infrastructuur voor de levering waterstof en zuurstof. Door vervanging van conventionele H2-productie uit aardgas kan zo naar verwachting 30 – 45 kt CO2 besparing per jaar worden bespaard.

Demo innovatieve biobased grondstoffen infrastructuur
Dit demonstratieproject resulteert in een innovatieve gecombineerde product- en restwarmteleiding van ca. 3 km. Laagwaardige industriële restwarmte van het chemiepark wordt gebruikt om de transportleiding en opslagtanks voor biobased grondstoffen te verwarmen. Naast aardgasbesparing scheelt dit honderden vrachtwagenbewegingen in het gebied.

Van CO2 naar groene grondstoffen door middel van grootschalige algenteelt
In dit samenwerkingsproject draait het om 1) de vastlegging van CO2 uit rookgassen met behulp van algen, 2) ketenintegratie door middel van de teelt van schaal en schelpdieren, 3) bioraffinage bij opschaling, en 4) de productie van grondstoffen voor chemie in samenwerking met Photanol.

Restwarmte-integratie op het ChemiePark Delfzijl
Doel van het project is het realiseren van een infrastructuur voor het transport van restwarmte tussen bedrijven en de conversie van laagwaardige restwarmte naar nuttige warmte.

Na 2018
Voor zowel de initiatieven ‘Kwelderontwikkeling / slibvang Dollard’ als ‘Nuttig toepassen slib op landbouwgrond’ kan in 2018 voorbereidend werk worden gedaan om ze beslisrijp te maken. Verder werkt het consortium van GSP, AkzoNobel en SBE aan een verdere uitrol van het programma ‘Vergroening Chemie’ om voor 2019 nieuwe projecten indieningsgereed te maken.

Opgaveteam
Het opgaveteam voor deze majeure opgave bestaat uit de volgende leden:
– Gerwin Wiersma (vz.), g.wiersma@provinciegroningen.nl
– Matthijs Buurman, m.buurman@provinciegroningen.nl
– Irene van Dorp, i.van.dorp@provinciegroningen.nl
– Hans van Hilten, hans.vanhilten@waddenfonds.nl